Bhagavadgita.eu

Bardzo ciekawy projek zawierający tłumaczenia Bhagawadgity różnych autorów.

http://www.bhagavadgita.eu/

TEKST GITY opracowany werset po wersecie:
w analizie – werset przekształcony w prozę oddającą składnię sanskrycką, tłumaczenie na język polski, szczegółowa analiza gramatyczna poszczególnych słów oraz warianty tekstu pojawiające się w różnych manuskryptach;
w tłumaczeniach – wybrane polskie tłumaczenia wersetów Gity, w tym niepublikowane wcześniej trzy pierwsze rozdziały prof. M.K. Byrskiego;
w komentarzach – główne spośród komentarzy w sanskrycie – wstępy do nich w tłumaczeniu na język polski.
Skan MANUSKRYPTU Gity wraz z tłumaczeniem i komentarzami w języku marathi (opis manuskryptu w zakładce Manuskrypt 1). Odpowiednie strony manuskryptu znajdują się przy analizie wersów BhG (można je czytać symultanicznie z wersem klikając na skan, gdy wybrany werset jest umieszczony na górze lub dole ekranu). Na osobnej stronie można przeglądać cały manuskrypt strona po stronie. Tam też znajdują się dodatkowe partie tekstu Mahabharaty towarzyszące manuskryptowi. W zakładce Manuskrypt 2 znajduje się inny niekompletny manuskrypt. Oba można ściągnąć w formacie PDF klikając na ikonę otwartej książki – „ściągnij plik”.
W zakładce AUDIO znajduje się  kilka wersji recytacji Gity. Podzielone są one na rozdziały, nie wszystkie wersje są kompletne, ale dają przegląd różnych form inkantacji tekstu. By móc jednocześnie słuchać i przeglądać stronę należy otworzyć jedną z zakładek w nowej karcie.
W zakładce O PROJEKCIE odnajdziemy:
kilka słów na temat przygotowania tekstu w niniejszej prezentacji;
pełną listę polskich tłumaczeń Gity, ich autorów i daty wydania;
dane bibliograficzne sanskryckich komentarzy zamieszczonych na stronie oraz ich tłumaczeń na język angielski;
skróty przyjęte w tekście (najeżdżając myszką na skrót gramatyczny podczas czytania  analizy gramatycznej wyświetla się jego rozwinięcie);
schemat gramatyki sanskryckiej przygotowany wg indyjskiej tradycji gramatycznej;
zasady pisowni i wymowy;
Część materiałów, m.in. wybrane tłumaczenia i komentarze w formacie PDF zamieszczone są w zakładce DO POBRANIA.

Asura - ateista

Istnieją różnego rodzaju ateiści, którzy nie wierzą w stwórcę, ale przyczyną tego jest ich ubogi zasób wiedzy.
Wszystkie wszechświaty z niezliczoną ilością gwiazd i planet kontrolowane są przez inteligencję Osoby Boga podobnie jak współczesne statki kosmiczne kontrolowane są przez ludzi z Ziemi.
W literaturze wedyjskiej jest powiedziane, że Absolutna Prawda, Osoba Boga, jest przywódcą wszystkich żywych istot. Poczynając od pierwszej stworzonej żywej istoty, kończąc zaś na najmniejszej mrówce, wszystkie są indywidualnymi żywymi istotami. Nawet ponad Brahmą istnieją inne żywe istoty obdarzone indywidualnymi możliwościami, i Osoba Boga jest podobną żywą istotą. Jest On indywidualnością, tak jak inne żywe istoty. Ale Najwyższy Pan, czyli najwyższa żywa istota, ma największą inteligencję i posiada On nadzwyczajne niepojęte energie różnego rodzaju. I jeśli ludzki mózg może wyprodukować statek kosmiczny, to można sobie bez trudu wyobrazić, jak wspaniałe, daleko wyższe rzeczy mogą produkować umysły wyższe od ludzkiego. Rozsądna osoba łatwo przyjmie ten argument, ale istnieją uparci ateiści, którzy się nigdy z tym nie zgodzą.

Ateista jest zwany demonem i jest to faktem, że nawet osoba posiadająca dobrych rodziców może przemienić się w demona na skutek złego towarzystwa. Narodziny nie zawsze są kryterium dobroci; dopóki nie otrzyma się wyszkolenia w kulturze dobrego towarzystwa, nie można zostać dobrym.

Każdy, kto stawia Pana i półbogów na tym samym poziomie, jest zwany pasandi, czyli ateistą.

Bezbożni ateiści nie wierzą w egzystencję Boga, i wskutek tego ścieżki ich filozofii pełne są sprzeczności. Ateistyczne filozofie nigdy nie zgadzają się pomiędzy sobą. Różne gatunki życia są dowodem na różne mieszaniny sił materialnej natury.

Istnieje klasa łotrów znana z Bhagavad-gity jako veda-vadi, czyli tzw. ściśli zwolennicy Ved Nie wierzą oni w inkarnacje Pana. Kult różnych form lub inkarnacji Pana opisują jako antropomorfizm. W ocenie Śrimad-Bhagavatam ludzie ci są łotrami, a w Bhagavad-gicie (7.15) nazywani są nie tylko łotrami, ale także głupcami i najniższymi spośród ludzi.

Demony i osoby ateistyczne mogą obrażać Najwyższą Osobę Boga, ale zapominają, że same podlegają prawom narodzin i śmierci. Wydaje im się, że gdy będą oczerniać Najwyższego Pana i buntować się przeciw surowym prawom Jego materialnej natury, wówczas wyrwą się ze szponów narodzin i śmierci. W Bhagavad-gicie jest powiedziane, że powrócić do domu, do Boga, możemy jedynie wtedy gdy zrozumiemy Jego transcendentalną naturę. Ale demony i osoby ateistyczne nie próbują zrozumieć natury Najwyższego Pana, i dlatego pozostają w matni narodzin i śmierci.

Andha-tamisra polega na myśleniu, że śmierć jest ostatecznym końcem.
Ateiści na ogół utożsamiają się ze swymi ciałami i myślą, że wszystko kończy się wraz z końcem ciała. Dlatego próbują – tak dalece jak jest to możliwe – cieszyć się życiem materialnym, dopóki istnieje to ciało. Ich teoria głosi: "Używaj życia póki czas. Nie przejmuj się, że popełniasz tzw. grzechy wszelkiego rodzaju. Jedz wystawnie. Żebraj, pożyczaj i kradnij, a jeśli myślisz, że kradnąc i pożyczając uwikłasz się w grzeszne działania, za które będziesz musiał zapłacić, to porzuć tę błędną koncepcję, gdyż wszystko kończy się wraz ze śmiercią. Nikt nie jest odpowiedzialny za to, co robi w swoim życiu." Taka ateistyczna koncepcja życia zabija ludzką cywilizację, ponieważ nie niesie w sobie żadnej wiedzy o wiecznym życiu.

    Ignorancja andha-tamisra jest spowodowana przez tamas, czyli przez stan całkowitego braku wiedzy o duszy. Również świat materialny jest na ogół nazywany tamas, gdyż 99 procent zamieszkujących go żywych istot nie jest świadoma swojej duchowej natury. Prawie każda sądzi, że jest ciałem, i nikt nie ma żadnych informacji o duszy. Zwodzeni przez taką błędną koncepcję, zawsze myślimy. "To jest moje ciało i wszystko, co jest z nim związane, należy do mnie." Dla takich zwiedzionych żywych istot podstawą materialnej egzystencji jest życie seksualne. W rzeczywistości, uwarunkowanymi duszami żyjącymi w ignorancji tego materialnego świata kieruje jedynie życie seksualne. I gdy tylko nadarza im się okazja spróbowania takiego życia, przywiązują, się do tzw. domu, kraju rodzinnego, dzieci, dobrobytu i bogactwa A kiedy te przywiązania wzrastają, powiększa się również moha, czyli złudzenie cielesnej koncepcji życia. Wskutek tego rozszerza się także pogląd, że "Jestem tym ciałem i wszystko co należy do niego jest moje." A gdy pod wpływem moha znajduje się cały świat, wówczas powstają sekciarskie społeczeństwa, rodziny i narodowości, które walczą ze sobą. Maha-moha oznacza szaleństwo za materialną przyjemnością. Każdy, szczególnie w tym wieku Kali, jest ogarnięty szaleństwem gromadzenia rzeczy potrzebnych do odczuwania materialnej przyjemności.

Zweryfikuj swoją wiedzę.

Vidya, avidya

anyad evahur vidyaya
anyad ahur avidyanyad evahur vidyaya
anyad ahur avidyaya
iti śuśruma dhiranam
ye nas tad vicacaksireaya
iti śuśruma dhiranam
ye nas tad vicacaksire

Mędrcy objaśnili, że inny skutek przynosi kultywowanie wiedzy, a inny kultywowanie niewiedzy

1. Należy odznaczać się wysoką kulturą osobistą i nauczyć się okazywać innym szacunek, jak na to zasługują.
2. Nie należy pozować na osobę religijną, by zyskać w ten sposób sławę.
3. Nie należy przysparzać innym niepokoju uczynkiem, myślą, ani słowem.
4. Należy wyrobić w sobie cierpliwość i wyrozumiałość nawet w obliczu prowokacji.
5. Należy unikać fałszu.
   
6. Należy znaleźć autentycznego mistrza duchowego, który może stopniowo doprowadzić ucznia do realizacji duchowej. Należy podporządkować się mu, służyć i zadawać istotne pytania.
7. Aby wznieść się na płaszczyznę samorealizacji, trzeba koniecznie przestrzegać zasad podanych w pismach objawionych.
8. Należy być utwierdzonym w naukach pism objawionych.
9. Należy całkowicie zarzucić praktyki szkodliwe dla samorealizacji.
10. Nie należy przyjmować więcej, niż potrzeba do utrzymania ciała.
11. Nie należy błędnie utożsamiać się z fizycznym ciałem ani uważać, że osoby spokrewnione z naszym ciałem są naszą własnością.
12. Należy zawsze pamiętać, że dopóki mamy materialne ciało, podlegamy niedolom powtarzających się narodzin, starości, chorób i śmierci. Nie ma sensu wymyślać planów uniknięcia tych niedoli przeznaczonych materialnemu ciału. Najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie metody odzyskania duchowej tożsamości.
13. Nie należy być przywiązanym do czegokolwiek ponad rzeczy niezbędne do życia i robienia postępu duchowego.
14. Nie należy być bardziej przywiązanym do żony, dzieci i ogniska domowego niż zalecają pisma objawione.
15. Nie należy unosić się szczęściem ani popadać w rozpacz z powodu pożądanych czy niepożądanych okoliczności; należy wiedzieć, że uczucia te są tylko tworami umysłu.
16. Należy zostać czystym bhaktą Najwyższego Pana, Śri Kryszny, i służyć Mu z wielką uwagą.
17. Należy wyrobić w sobie upodobanie do życia w odludnym miejscu o spokojnej i cichej atmosferze, sprzyjającej praktykom duchowym, unikać zaś zatłoczonych miejsc gdzie gromadzą się niebhaktowie.
18. Należy zostać uczonym lub filozofem i zgłębiać wiedzę duchową, rozumiejąc, że jest ona ponadczasowa, gdy tymczasem wiedza materialna przemija wraz z ciałem.
    

Przestrzeganie tych osiemnastu zaleceń pozwala stopniowo uzyskać prawdziwą wiedzę. Wszelkie metody inne niż wymienione tutaj zalicza się do kategorii niewiedzy.

Zasłona yoga-mayi

Można argumentować, że skoro Krsna był obecny na tej ziemi i był widzialny dla każdego, to dlaczego nie objawia się każdemu teraz? W rzeczywistości jednak nie ukazywał się On każdemu. Kiedy Krsna był obecny na tej planecie, było zaledwie paru takich, którzy wiedzieli, iż jest On Najwyższą Osobą Boga. Kiedy na zgromadzeniu Kauravów Śiśupala nie chciał zgodzić się, aby Krsnę wybrano prezydentem zgromadzenia, Bhisma opowiedział się po stronie Krsny, oświadczając, iż jest On Najwyższym Bogiem. Jedynie Pandavowie, poza paru innymi, wiedzieli, że Krsna jest Najwyższym; nie każdy był tego świadom. Nie dał się On poznać niewielbicielom i zwykłym ludziom. Dlatego Krsna w Gicie mówi, że za wyjątkiem Jego czystych wielbicieli, wszyscy ludzie uważają Go za podobnego samym sobie. Tylko Swoim wielbicielom objawił się On jako źródło wszelkich przyjemności. Natomiast dla innych, dla nieinteligentnych niewielbicieli, pozostał On pod przykryciem Swojej wewnętrznej mocy.

Z modlitw Kunti w Śrimad-Bhagavatam (1.8.19) dowiadujemy się, że Pan pozostaje pod zasłoną yoga-mayi i wskutek tego zwykli ludzie nie mogą Go poznać. O tej zasłonie yoga-mayi mówi również Iśopanisad (mantra 15), gdzie wielbiciel modli się;

hiranmayena patrena satyasyapihitam mukham

tat tvam pusann apavrnu satya-dharmaya drstaye

"O mój Panie, Ty utrzymujesz i chronisz cały wszechświat, a służba oddania dla Ciebie jest najwyższą zasadą religijną. Dlatego proszę Cię, abyś również ochronił mnie. Twoja transcendentalna forma przykryta jest przez yoga-mayę, zaś brahmajyoti jest zasłoną Twojej wewnętrznej mocy. Bądź tak dobry i usuń tę promienną światłość, która przeszkadza mi w oglądaniu Twojej sac-cid-ananda-vigraha, wiecznej, pełnej szczęścia i wiedzy formy." Najwyższa Osoba Boga w Jego transcendentalnej, pełnej szczęścia i wiedzy formie przykryty jest wewnętrzną mocą brahmajyoti, i z tego powodu mniej inteligentni impersonaliści nie mogą dostrzec Najwyższego.

Również w Śrimad-Bhagavatam (10.14.7) znajduje się modlitwa Brahmy: "O Najwyższa Osobo Boga, o Najwyższa Duszo, o panie wszelkich tajemnic, któż może ocenić Twoją moc i rozrywki w tym świecie? Zawsze rozszerzasz Swoją wewnętrzną moc i dlatego też nikt nie może Ciebie poznać. Naukowcy mogą zbadać budowę atomową tego materialnego świata, a nawet planet, jednak nie są w stanie ocenić Twoich energii i mocy, mimo iż Ty jawisz się przed nimi." Najwyższa Osoba Boga, Pan Krsna, jest nie tylko nienarodzony, ale jest On też avyaya, niewyczerpany. Jego wieczna forma jest szczęściem i wiedzą, a Jego niezliczone energie są niewyczerpane.

Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 07.25)

4 rodzaje osób posłusznych

W przeciwieństwie do złoczyńców, ci, którzy są zwolennikami regulujących zasad pism świętych, nazywani są sukrtinah (czyli posłusznymi wobec nakazów pism świętych, praw moralnych i społecznych), i są oni więcej lub mniej oddani Najwyższemu Panu. Osoby takie można podzielić na cztery grupy:

• do pierwszej można zaliczyć tych, którzy czasami znajdują się w niedoli;
• do drugiej – potrzebujących pieniędzy,
• do trzeciej – tych, którzy są czasami ciekawi; a
• do czwartej – osoby poszukujące czasami wiedzy o Prawdzie Absolutnej.

Przychodzą oni do Najwyższego Pana, aby pełnić służbę oddania dla różnych celów. Nie są to czyści wielbiciele, ponieważ w zamian za służbę oddania oczekują oni spełnienia swoich pragnień. Czysta służba oddania jest wolna od wszelkich aspiracji i od pragnienia korzyści materialnej. Bhakti-rasamrta-sindhu (1.1.11) definiuje czyste oddanie w ten sposób:

anyabhilasita-śunyam jnana-karmady-anavrtam
anukulyena krsnanu- śilanam bhaktir uttama

"Transcendentalną służbę miłości dla Najwyższego Pana należy pełnić z pełną życzliwością, bez pragnienia korzyści materialnej i roszczenia sobie prawa do owoców swojej pracy oraz bez filozoficznych spekulacji. Taka służba nazywa się czystą służbą oddania."

Te cztery rodzaje ludzi przychodzą do Najwyższego Pana, aby pełnić służbę oddania, a gdy – poprzez obcowanie z czystymi wielbicielami – zostają oczyszczeni, wtedy również zostają czystymi wielbicielami. Jednak dla niegodziwców służba oddania jest czymś bardzo trudnym, jako że są oni egoistyczni z natury, nie kierują się żadnymi zasadami i nie mają żadnego celu duchowego. Ale zdarza się niekiedy, że nawet niektórzy z nich, jeśli przypadkowo mają styczność z czystym wielbicielem, również stają się czystymi wielbicielami.

Osoby zawsze zajęte pracą dla zysku przychodzą do Pana, kiedy dotknięte zostaną materialną niedolą, i przebywając w tym czasie z czystymi wielbicielami, również stają się, w tej samej niedoli, wielbicielami Pana. Ci, którzy są po prostu sfrustrowani, również czasami przychodzą, aby obcować z czystymi wielbicielami, i zaczyna ciekawić ich wiedza o Bogu. Podobnie jest w przypadku filozofów, którzy po bezowocnych poszukiwaniach rozczarowują się do każdej dziedziny wiedzy, i chcąc dowiedzieć się czegoś o Bogu, przychodzą do Najwyższego Pana, aby pełnić służbę oddania. W ten sposób, dzięki łasce Najwyższego Pana i Jego czystego wielbiciela, przekraczają wiedzę o bezosobowym Brahmanie i zlokalizowanej Paramatmie. Na ogół, kiedy strapieni, ciekawscy, poszukujący wiedzy i ci, którzy potrzebują pieniędzy, uwolnią się od pragnień materialnych, i kiedy w pełni zrozumieją, że materialne wyrzeczenie nie ma nic wspólnego z postępem duchowym, wtedy zostają czystymi wielbicielami. Do momentu, kiedy nie osiągną tego oczyszczonego stanu, wielbiciele w transcendentalnej służbie Pana skalani są pracą dla zysku i poszukiwaniem świeckiej wiedzy itd. Aby więc osiągnąć czyste oddanie, należy przekroczyć wszystkie tego typu pragnienia.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 07.16)

4 rodzaje łotrów

Gita wyraźnie mówi o tym, że energia materialna pracuje całkowicie pod kierunkiem Najwyższego Pana. Nie jest ona niezależna. Działa ona na tej samej zasadzie jak cień przesuwający się za przedmiotem. Jednakowoż ta materialna energia jest bardzo silna, a ateista – z powodu swojego bezbożnego usposobienia – nie może wiedzieć, w jaki sposób ona pracuje ani też nie może znać planu Najwyższego Pana. Pod wpływem złudzenia, jak też sił pasji i ignorancji, wszystkie jego plany zawodzą. Tak było w przypadku Hiranyakaśipu i Ravany, których plany zostały obrócone w proch, mimo iż obaj byli materialnie wykształconymi naukowcami, filozofami, władcami i nauczycielami. Łotrów tych, duskrtina, można podzielić na cztery różne grupy, które opisano poniżej.

(1) Mudha – to wielcy głupcy, podobni ciężko pracującym zwierzętom jucznym. Pragną korzystać z owoców swojej pracy nie dzieląc się nimi z Najwyższym. Typowym przykładem jucznego zwierzęcia jest osioł. To pokorne zwierzę zmuszane jest przez swego pana do ciężkiej pracy. Nie wie ono dla kogo tak ciężko pracuje dzień i noc. Zadowala się wiązką trawy i chwilą snu, cały czas obawiając się, że zostanie zbite przez swojego pana; nawet zaspokajając swoją żądzę seksualną ryzykuje tym, iż będzie bezustannie kopane przez stronę przeciwną. Osioł ten śpiewa czasami poezję i filozofię, ale ten ryk jedynie niepokoi innych. Taka jest pozycja głupców pracujących dla korzyści. Nie wiedzą oni dla kogo powinni pracować. Nie wiedzą, iż karma (praca) przeznaczona jest dla yajni (ofiary).

Najczęściej ci, którzy pracują ciężko dzień i noc, aby uwolnić się od brzemienia stworzonych przez siebie samych obowiązków, mówią, iż nie mają czasu słuchać o nieśmiertelności żywych istot. Dla takich mudha krótkotrwałe osiągnięcia materialne są wszystkim – pomimo faktu, iż korzystają oni jedynie z bardzo niewielkiej części owoców swojej pracy. Czasami spędzają bezsenne dnie i noce po to, aby osiągnąć jakąś tam korzyść, i chociaż cierpią z powodu wrzodów i niestrawności, zadowalają się praktycznie żadnym pożywieniem. Dzień i noc zaabsorbowani są jedynie ciężką pracą dla korzyści nierzeczywistych panów. Nie posiadając wiedzy o swoim prawdziwym panu, niemądrzy wyrobnicy tracą swój cenny czas, służąc mamonie. Nigdy nie podporządkowują się panu wszystkich panów, ani też nie zajmują sobie czasu słuchaniem o Nim z właściwych źródeł. Świnia, która żre odchody, nie będzie chciała jeść słodyczy zrobionych z cukru i ghee. Podobnie też, niemądry wyrobnik będzie niestrudzenie słuchał tematów związanych z zadowalaniem zmysłów w tym przemijającym doczesnym świecie, ale będzie miał bardzo mało czasu, by słuchać o wiecznej żyjącej sile, która porusza ten materialny świat.

(2) Inna klasa duskrti (łotrów) nazywana jest naradhama, czyli najniższymi spośród ludzkości. Nara oznacza ludzką istotę, a adhama znaczy najniższy. Wśród 8 400 000 różnych gatunków żywych istot istnieje 400 000 gatunków ludzkich. Poza nimi jest niezliczona ilość różnych niższych form ludzkiego życia, które są prawie niecywilizowane. Cywilizowane ludzkie istoty posiadają zasady życia społecznego, politycznego i religijnego. Ci, którzy są rozwinięci społecznie i politycznie, ale nie posiadają zasad religijnych, muszą być uważani za naradhama. Ani też religia bez Boga nie jest religią, jako że celem przestrzegania zasad religijnych jest poznanie Najwyższej Prawdy i związku człowieka z Nim. W Gicie Osoba Boga wyraźnie mówi, że nie ma żadnego autorytetu ponad Nim, i że On jest Najwyższą Prawdą. Cywilizowana forma ludzkiego życia ma służyć odzyskaniu utraconej świadomości o wiecznym związku z Najwyższą Prawdą, Osobą Boga – Śri Krsną, który jest wszechpotężny. Każdy, kto nie wykorzystuje tej szansy, zaliczany jest do naradhama. Z objawionych pism dowiadujemy się, że kiedy dziecko znajduje się w łonie matki (w niezwykle niewygodnej pozycji) modli się ono do Boga o wyzwolenie i obiecuje, że skoro tylko wydostanie się na zewnątrz, będzie wielbić tylko Jego. Ponieważ żywa istota jest wiecznie spokrewniona z Bogiem, modlenie się do Niego w obliczu jakichś trudności jest jej naturalnym instynktem. Lecz po oswobodzeniu, pod wpływem mayi, energii iluzorycznej, dziecko zapomina o trudach narodzin i zapomina również o swoim wyzwolicielu.

Obowiązkiem opiekunów dzieci jest rozbudzenie tej drzemiącej w nich boskiej świadomości. Dziesięć obrzędów będących procesami oczyszczającymi, jak oznajmia Manu-smrti (zbiór zasad religijnych), ma służyć rozbudzeniu świadomości Boga w systemie varnaśrama. Jednakże żaden z tych procesów nie jest obecnie ściśle przestrzegany w żadnej części świata i dlatego 99,9 procent populacji można zaliczyć do naradhama.

Kiedy cała populacja staje się naradhama, wtedy w naturalny sposób cała ich tzw. edukacja sprowadza się do zera i zostaje unieważniona przez wszechpotężną energię natury fizycznej. Według Gity, ten jest człowiekiem prawdziwie uczonym, kto jednakowo widzi wykształconego bramina, psa, krowę, słonia i zjadacza psów. W taki sposób widzi prawdziwy wielbiciel. Śri Nityananda Prabhu, który jest inkarnacją Boga jako boski mistrz, wyzwolił braci Jagai i Madhai, będących typowymi naradhama, i pokazał w jaki sposób łaska prawdziwego wielbiciela spływa na najniższych spośród rodzaju ludzkiego. A więc potępiony przez Osobę Boga naradhama może ponownie rozbudzić swoją świadomość duchową tylko dzięki miłosierdziu wielbiciela Pana.

Śri Caitanya Mahaprabhu, propagując bhagavata-dharmę, czyli czyny spełniane przez wielbicieli, polecił, aby ludzie pokornie słuchali przekazu Najwyższej Osoby Boga. Esencją tego przekazu jest Bhagavad-gita. Najniżsi spośród rodzaju ludzkiego mogą zostać wyzwoleni jedynie poprzez pokorny proces słuchania tych przekazów, ale na nieszczęście nie są oni nimi nawet w najmniejszym stopniu zainteresowani, nie mówiąc już o podporządkowaniu się woli Najwyższego Pana. Naradhama, czyli najniżsi spośród rodzaju ludzkiego, całkowicie lekceważą pierwszy i najważniejszy obowiązek ludzkich istot.

(3) Następna grupa duskrti nazywana jest mayayapahrta-jnanah. Są to te osoby, których wiedza została sprowadzona do zera poprzez oddziaływanie złudnej energii materialnej. Przeważnie są to osoby bardzo uczone – wielcy filozofowie, poeci, literaci, naukowcy, itd. – ale wprowadzeni w błąd przez energię iluzoryczną, nie są posłuszni Najwyższemu Panu..

W obecnych czasach jest bardzo wielu takich mayayapahrta-jnanah, nawet pomiędzy wykładowcami Gity. W Gicie zrozumiałym i prostym językiem zostało powiedziane, że Śri Krsna jest Najwyższą Osobą Boga. Nikt nie przewyższa Go ani nikt Mu nie dorównuje. Jest tam mowa o Nim jako o ojcu Brahmy, pierwotnym ojcu wszystkich istot ludzkich. W rzeczywistości Pan Krsna jest nie tylko ojcem Brahmy, ale również ojcem wszystkich gatunków życia. Jest On źródłem bezosobowego Brahmana i Paramatmy; Dusza Najwyższa obecna w każdej żywej istocie jest Jego pełną, kompletną cząstką. On jest źródłem wszystkiego i dlatego wszyscy powinni podporządkować się Jego lotosowym stopom. Pomimo wszystkich tych wyraźnych orzeczeń, mayayapahrta-jnanah wyśmiewa Osobę Najwyższego Pana i uważa Go jedynie za zwykłą ludzką istotę. Nie wie on, że ta błogosławiona forma ludzkiego życia została zaprojektowana według wiecznej i transcendentalnej postaci Najwyższego Pana.

Wszystkie nieautoryzowane interpretacje Gity pisane przez klasę mayayapahrta-jnanah, poza systemem parampara, są wielkimi przeszkodami na ścieżce duchowego poznania. Zwiedzeni interpretatorzy nie podporządkowują się lotosowym stopom Śri Krsny ani też nie uczą innych przestrzegania tej zasady.

(4) Ostatnia klasa duskrti nazywana jest asuram bhavam aśritah. Są to ludzie z zasady demoniczni, będący klasą jawnych ateistów. Niektórzy z nich utrzymują, iż Najwyższy Pan nigdy nie może zejść do tego świata materialnego, ale nie potrafią podać istotnych powodów, dlaczego by nie miał tego uczynić. Są i inni, którzy uważają Go za podrzędnego w stosunku do Jego cechy bezosobowej, mimo iż Gita twierdzi wręcz coś przeciwnego. Zazdrośni o Najwyższą Osobę Boga, ateiści będą prezentowali mnóstwo bezprawnych, wytworzonych w fabrykach ich umysłów inkarnacji. Takie osoby, których życiową zasadą jest oczernianie Osoby Boga, nie są w stanie podporządkować się lotosowym stopom Śri Krsny.

Śri Yamunacarya Albandaru z południowych Indii mówi: "O mój Panie! Mimo iż wszystkie, usytuowane w gunie dobroci, objawione święte pisma potwierdzają Twoje niezwykłe cechy, czyny i osobowość, i mimo iż uznają Ciebie wszystkie sławne z pobożności i głębi swojej wiedzy transcendentalnej autorytety, to jednak pozostajesz niepoznawalnym dla osób kierujących się zasadami ateistycznymi."

Zatem

1. osoby bardzo niemądre;
2. najniżsi spośród rodzaju ludzkiego;
3. zbałamuceni spekulanci i
4. jawni ateiści,

tak jak to przedstawiono powyżej, nigdy nie podporządkowują się lotosowym stopom Osoby Boga, pomimo iż zalecają to pisma święte i wielkie autorytety.

Fragment komentarza Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada do 07.15 Śrimad Bhagavad Gity.

Spokój

Nie można osiągnąć spokoju, jeśli nie jest się świadomym Krsny. Potwierdzone jest to w Rozdziale Piątym (5.29), gdzie powiedziane jest, że prawdziwy spokój można osiągnąć tylko wtedy, kiedy zrozumie się, że Krsna jest jedyną osobą, która przyjmuje wszelkie dobre rezultaty wyrzeczenia i ofiary, i że On jest właścicielem wszystkich manifestacji wszechświata oraz prawdziwym przyjacielem wszystkich żywych istot Jeśli ktoś nie jest świadomy Krsny, jego umysł nie może znaleźć ostatecznego celu. Przyczyną niepokoju jest brak ostatecznego celu. Spokój ten można osiągnąć za pomocą niewzruszonego umysłu wtedy, kiedy jest się pewnym, że Krsna jest podmiotem radości oraz właścicielem i przyjacielem każdego i wszystkiego. Osoba, której życie nie ma związku z Krsną, zawsze znajduje się w niebezpieczeństwie i niepokoju, choćby nie wiadomo jak bardzo demonstrowała spokój i duchowy postęp. Świadomość Krsny jest samomanifestującym się stanem spokoju, który osiągnąć można jedynie w związku z Krsną.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 02.66)

Skąd się bierze złość ?

Osoba kontemplująca przedmioty zmysłów rozwija przywiązanie do nich. Z takiego przywiązania rodzi się pożądanie, a z pożądania pochodzi złość (B.G. 02.62)

Kontemplując przedmioty zmysłów, osoba nieświadoma Krsny ulega pragnieniom materialnym. Zmysły potrzebują prawdziwego zajęcia, i jeśli nie są zaangażowane w transcendentalną służbę miłości dla Pana, z pewnością będą szukały zaangażowania w służbie materialnej. Każdy w tym materialnym świecie, nie wyłączając Pana Śivy i Pana Brahmy (nie mówiąc już o innych półbogach na planetach niebiańskich), ulega wpływom przedmiotów zmysłów. Jedynym sposobem na pozbycie się kłopotów egzystencji materialnej jest osiągnięcie świadomości Krsny. Pan Śiva pogrążony był w głębokiej medytacji, ale kiedy Parvati namówiła go do przyjemności zmysłowych, przyjął jej propozycję i w rezultacie urodził się Kartikeya. Kiedy Haridasa Thakura był młodym wielbicielem Pana, był w podobny sposób kuszony przez inkarnację Maya-devi. Jednak dzięki swojemu czystemu oddaniu dla Pana Krsny, Haridasa z łatwością przeszedł tę próbę. Jak zobrazował to wyżej wymieniony werset Śri Yamunacryi, szczery wielbiciel Pana unika wszelkich materialnych radości zmysłowych, dzięki swojemu wyższemu upodobaniu do radości duchowych w towarzystwie Pana. Na tym polega sekret sukcesu. Jeżeli ktoś nie jest świadomy Krsny, to jakkolwiek mocny by był w kontrolowaniu zmysłów poprzez jakieś sztuczne hamulce, z pewnością w końcu upadnie, gdyż najlżejsza myśl o przyjemnościach zmysłowych skłoni go do zaspokojenia jego pragnień.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 02.62)

Karma-kanda

Ludzie na ogół nie są bardzo inteligentni i z powodu swojej niewiedzy bardzo przywiązani są do czynności przynoszących korzyści, polecanych w części Ved zwanej karma-kanda. Nie pragną nic ponad propozycje radości zmysłowych na planetach niebiańskich, gdzie dostępne są kobiety i wino, a bogactwa materialne są rzeczą bardzo powszechną. Dla osiągnięcia tych planet niebiańskich Vedy polecają różne ofiary, szczególnie ofiary jyotistoma. Właściwie jest tam powiedziane, że ofiary te musi spełniać każdy, kto pragnie osiągnąć takie planety, a ludzie o ubogim zasobie wiedzy myślą, iż jest to cały cel mądrości wedyjskiej. Dla takich niedoświadczonych osób zdecydowane działanie w świadomości Krsny jest bardzo uciążliwe. Tak jak głupcy wabieni są przez kwiecie trującego drzewa, nie znając skutków tego powabu, podobnie ludzie nieoświeceni przyciągani są przez bogactwa niebiańskie i tamtejsze radości zmysłowe.

W części Ved zwanej karma-kanda jest powiedziane (apama somam amrta abhuma i aksayyam ha vai caturmasya-yajinah sukrtam bhavati), że ci, którzy odprawiają czteromiesięczne pokuty, będą mogli pić napój soma-rasa i w ten sposób uzyskać nieśmiertelność i wieczne szczęście. Niektórzy bardzo chętnie piliby soma-rasę, nawet tutaj, na tej ziemi, aby stać się potężnymi i zdolnymi do zadowalania zmysłów. Takie osoby nie mają wiary w wyzwolenie z niewoli materialnej i bardzo przywiązane są do wystawnych ceremonii związanych z ofiarami wedyjskimi. Są to na ogół osoby bardzo zmysłowe. Nie pragną one nic ponad przyjemności życia na planetach niebiańskich, na których znajdują się ogrody zwane Nandana-kanana, gdzie można obcować z anielsko pięknymi kobietami i gdzie pod dostatkiem jest wina soma-rasa. Jest to cielesne, zmysłowe szczęście, dlatego znajdują się tam ci, którzy, jako władcy tego materialnego świata, całkowicie są przywiązani do przemijającego, materialnego szczęścia.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 02.42-43)

Oczy wiedzy

Kto nie posiada wiedzy, ten nie może zrozumieć, w jaki sposób żywa istota opuszcza swoje obecne ciało, ani nie wie, jaki typ ciała przyjmie ona w życiu następnym; nie wiedząc też dlaczego teraz ma taki a nie inny rodzaj ciała. Wymaga to ogromnego zasobu wiedzy z Bhagavad-gity i podobnej literatury, przyswojonej poprzez słuchanie od bona fide mistrza duchowego. Szczęśliwy jest ten, kto wyszkolony jest w postrzeganiu tych rzeczy. Pod wpływem materialnej natury każda żywa istota opuszcza swoje ciało w pewnych określonych warunkach, żyje w określonych warunkach i znajduje upodobanie w określonych warunkach. W efekcie cierpi ona różnego rodzaju szczęście i nieszczęście, ulegając złudzeniu radości zmysłowych. Osoby, które bezustannie ogłupiane są przez pragnienie i pożądanie, tracą wszelką moc rozumienia zmian swojego ciała i swojego pobytu w określonym ciele. Nie są w stanie ogarnąć tego rozumem. Jednakże ci, którzy rozwinęli wiedzę duchową, mogą zrozumieć, że duch jest różny od ciała, że zmienia on swoje ciało i raduje się w rozmaity sposób. Osoba, która posiada taką wiedzę, może zrozumieć, w jaki sposób uwarunkowana żywa istota cierpi w tym życiu materialnym. Dlatego ci, którzy w wysokim stopniu rozwinęli swoją świadomość Krsny, robią wszystko, aby dostarczyć tej wiedzy ogółowi ludzkości, gdyż uwarunkowane życie pełne jest problemów. Ludzie powinni uwolnić się od takiego życia, powinni stać się świadomymi Krsny i wyzwolić się, aby móc następnie przenieść się do świata duchowego.

Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 15.10)

Pragnienia i koncepcje

Będąc w tym materialnym świecie, żywa istota przenosi swoje różne koncepcje życia z jednego ciała do drugiego, tak jak powietrze przenosi zapachy. Wskutek tego przyjmuje jeden rodzaj ciała, aby ponownie porzucić je i przyjąć następne

Żywa istota opisana została tutaj jako iśvara, kontroler swego własnego ciała. Jeśli chce, może ona zmienić swoje ciało na ciało wyższego rzędu albo też cofnąć się w niższe gatunki. Ma tutaj niewielką niezależność. Zmiany, jakim podlega jej ciało, zależą od niej. Świadomość, którą wytworzyła w tym życiu, przeniesie w chwili śmierci do innego ciała. Jeśli uczyniła swoją świadomość podobną świadomości psów i kotów, z pewnością otrzyma ciało psa albo kota. Jeśli skupiła swoją świadomość na cechach boskich, przyjmie ciało półboga. A jeśli jest świadoma Krsny, zostanie przeniesiona do świata duchowego, na Krsnalokę, gdzie będzie obcowała z Krsną. Fałszywym jest twierdzenie, że po unicestwieniu ciała wszystko się kończy. Indywidualna dusza wędruje poprzez różne typy ciał, a jej obecne ciało i obecne czyny są podstawą jej ciała następnego. Otrzymujemy różne ciała odpowiednio do naszej karmy i musimy opuścić te ciała we właściwym czasie. Jest powiedziane tutaj, że ciało subtelne, które przenosi koncepcję ciała następnego, rozwija to inne ciało w przyszłym życiu. Ten proces wędrówki z jednego ciała do innego i walka podczas przebywania w danym ciele jest nazywana karsati, czyli walką o egzystencję.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 15.08)

Nasza tożsamość

Żywa istota jest fragmentaryczną, integralną cząstką Najwyższego Pana – i jest taką wiecznie. Nie jest prawdą, iż przyjmuje ona indywidualność w swoim uwarunkowanym życiu, a po wyzwoleniu staje się jednym z Najwyższym Panem. Jest ona wiecznie Jego fragmentaryczną, integralną cząstką, gdyż jest wyraźnie powiedziane – sanatanah. Według wersji wedyjskiej, Najwyższy Pan przejawia się i rozprzestrzenia w niezliczonych ekspansjach, z których pierwsze nazywane są visnu-tattva, a wtórne-żywymi istotami. Innymi słowy, visnu-tattva jest osobistą ekspansją Krsny, podczas gdy żywe istoty są Jego oddzielonymi ekspansjami. Poprzez Swoją osobistą ekspansję manifestuje się On w różnych formach, takich jak Pan Rama, Nrsimhadeva, Visnumurti, i wszystkie Bóstwa przewodzące na Vaikunthach, planetach nieba duchowego. Jego oddzielone ekspansje, żywe istoty, są wiecznymi sługami. Osobowe ekspansje Najwyższej Osoby Boga istnieją zawsze jako oddzielne indywidualności, tożsame z Osobą Boga. Podobnie, swoją indywidualność mają również i oddzielone ekspansje żywych istot. Jako fragmentaryczne, integralne cząstki Najwyższego Boga, żywe istoty mają również we fragmentarycznej ilości Jego cechy, z których jedną jest niezależność. Każda żywa istota – jako indywidualna dusza – ma swoją osobistą indywidualność i niewielką niezależność. Przez niewłaściwe skorzystanie z tej niezależności staje się ona duszą uwarunkowaną, lecz kiedy używa jej właściwie – jest zawsze wyzwolona. W każdym przypadku jest ona jakościowo wieczna, tak jak Najwyższy Pan. W swoim wyzwolonym stanie jest ona wolna od tego materialnego uwarunkowania i zaangażowana jest w transcendentalną służbę miłości dla Pana. Natomiast w uwarunkowanym stanie życia kontrolowana jest przez trzy siły natury materialnej i zapomina o transcendentalnej służbie miłości dla Pana. Wskutek tego musi bardzo ciężko walczyć, aby utrzymać się przy życiu w tym świecie materialnym.
Żywe istoty, nie tylko istoty ludzkie oraz psy i koty, ale nawet więksi kontrolerzy świata materialnego: Brahma, Pan Śiva a nawet Visnu – wszyscy są integralnymi cząstkami Najwyższego Pana. Wszyscy oni są manifestacjami wiecznymi, nie okresowymi. Ważne jest słowo karsati ("walczyć", albo "zmagać się"). Uwarunkowana dusza jest związana, jak gdyby skrępowana żelaznym łańcuchem. Jest ona związana przez fałszywe ego, a umysł jest głównym czynnikiem kierującym nią w tym życiu materialnym. Gdy umysł kontrolowany jest przez gunę dobroci, jej czynności są dobre. Kiedy znajduje się on pod wpływem pasji, jej czynności są wówczas niespokojne i pełne fatygi; a kiedy umysł jest w gunie ignorancji, schodzi ona do niższych gatunków życia. Z wersetu tego wyraźnie wynika, że uwarunkowana dusza przykryta jest materialnym ciałem, umysłem i zmysłami, a kiedy osiąga wyzwolenie, to materialne pokrycie znika i manifestuje się jej ciało duchowe o indywidualnym charakterze. W Madhyandinayana-śruti zamieszczona jest następująca informacja sa va esa brahma-nistha idam śariram martyam atisrjya brahmabhisampadya brahmana paśyati brahmana śrnoti brahmanaivedam sarvam anubhavati. Oznajmia ona, że kiedy żywa istota porzuca to materialne ciało i wchodzi do świata duchowego, odzyskuje ona swoje ciało duchowe, w którym to ciele może oglądać Najwyższą Osobę Boga, twarzą w twarz. Może słuchać Go i mówić do Niego oraz poznać Go takim, jakim jest. Można również dowiedzieć się ze smrti, vasanti yatra purusah sarve vaikuntha-murtayah: na planetach duchowych każdy żyje w ciele podobnym pod względem cech do ciała Najwyższej Osoby Boga. Jeśli chodzi o konstytucję cielesną, to nie ma różnicy pomiędzy cząstkowymi żywymi istotami a ekspansjami visnu-murti. Innymi słowy, z chwilą wyzwolenia żywa istota, dzięki łasce Najwyższej Osoby Boga, otrzymuje ciało duchowe.
Bardzo znaczące jest również słowo mamaivamśah ("fragmentaryczne, integralne cząstki Najwyższego Pana"). Fragmentaryczna cząstka Najwyższego Pana nie jest czymś takim jak część jakiegoś rozbitego przedmiotu materialnego. Wiemy już z Rozdziału Drugiego, że duch nie może zostać podzielony na kawałki. Cząstka ta jest materialnie niewyobrażalna. Duch nie jest podobny materii, która może zostać pocięta na kawałki, a następnie ponownie złączona razem. Ta koncepcja nie znajduje zastosowania tutaj, ponieważ użyte zostało sanskryckie słowo sanatana ("wieczny"). Fragmentaryczna cząstka jest wieczna. Wiemy również z początku Rozdziału Drugiego (dehino 'smin yatha dehe), że fragmentaryczna cząstka Najwyższego Pana obecna jest w każdym indywidualnym ciele. Ta fragmentaryczna cząstka, kiedy zostaje wyzwolona z ciała materialnego, odnawia swoje prawdziwe ciało duchowe w niebie duchowym, na planecie duchowej, i tam raduje się towarzystwem Najwyższego Pana. Należy wiedzieć, że żywa istota, będąc fragmentaryczną, integralną cząstką Najwyższego Pana, jest Mu jakościowo równa, tak jak cząstka złota jest również złotem.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 15.07)

Podporządkowanie

Pierwszą kwalifikacją jest to, że nie powinno się ulegać dumie. Ponieważ uwarunkowana dusza przepełniona jest dumą, uważając się za pana natury materialnej, dlatego bardzo trudno jest się jej podporządkować Najwyższej Osobie Boga. Powinniśmy wiedzieć, dzięki kultywacji prawdziwej wiedzy, iż nie jesteśmy panami natury materialnej. Panem jest Najwyższa Osoba Boga. Kiedy ktoś uwolni się od złudzenia, przyczyną którego jest właśnie duma, wtedy może rozpocząć proces podporządkowania się. Nie może podporządkować się Najwyższej Osobie ten, kto zawsze oczekuje jakiegoś honoru w tym świecie materialnym. Przyczyną dumy jest złudzenie, albowiem chociaż ktoś przychodzi tutaj, pozostaje przez krótki czas i następnie odchodzi, to zawsze ma on fałszywe przekonanie, że jest panem tego świata. W ten sposób tylko komplikuje wszystko i zawsze znajduje się w kłopocie. Cały świat pozostaje pod tym wrażeniem. Ludzie uważają, że ta ziemia należy do społeczeństwa ludzkiego i podzielili ją, ulegając fałszywemu wrażeniu, iż to oni są jej właścicielami. Należy uwolnić się od tego fałszywego przekonania, że ludzkie społeczeństwo jest właścicielem tego świata. Będąc wolnym od takiego fałszywego przekonania, można uwolnić się od fałszywych związków, których przyczyną jest uczucie rodzinne, społeczne i narodowe. Te fałszywe związki przywiązują nas do tego świata materialnego. Po przejściu tego etapu należy rozwijać wiedzę duchową. Należy kultywować wiedzę o tym, co jest naprawdę naszą własnością, a co nią nie jest A kiedy ktoś posiada prawdziwą wiedzę, uwalnia się od wszelkich dualizmów, takich jak szczęście i nieszczęście, przyjemność i ból. Osiągnąwszy pełną wiedzę, jest on zdolny do podporządkowania się Najwyższej Osobie Boga.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 15.05)

Cel Ved

Celem studiowania Ved jest poznanie Krsny. Zatem ten, kto jest świadomy Krsny i zaangażowany w służbę oddania, ten już właściwie poznał Vedy.
Matnia tego świata materialnego porównana została tutaj do drzewa figowego. Dla tego, kto zaangażowany jest w pracę dla zysków, to drzewo figowe nie ma końca. Wędruje on z jednej gałęzi na drugą, trzecią, czwartą... Drzewo tego świata materialnego nie ma końca. I dla tego, kto przywiązany jest do tego drzewa, nie ma nadziei na wyzwolenie. Hymny wedyjskie, mające służyć naszemu oświeceniu, nazywane są liśćmi tego drzewa. Korzenie tego drzewa rosną w górę, ponieważ zaczynają się od siedziby Brahmy, najwyższej planety tego wszechświata. Z tego niezniszczalnego drzewa złudzenia wydostać się może tylko ten, kto poznał je dokładnie.
Należy poznać ten proces wyzwolenia. Już poprzednie rozdziały wspominały o wielu procesach, za pomocą których można wydostać się z materialnej matni. Czytając pierwsze trzynaście rozdziałów mogliśmy przekonać się, iż służba oddania jest najlepszą drogą prowadzącą do tego wyzwolenia. Podstawową zasadą służby oddania jest uwolnienie się od przywiązania do czynności materialnych i przywiązanie się do transcendentalnej służby dla Pana. Proces zrywania więzów z tym światem materialnym omówiony został na początku tego rozdziału. Korzenie tego życia materialnego rosną w górę. To znaczy, że zaczynają się one od totalnej substancji materialnej, od najwyższej planety tego wszechświata. Z tego miejsca rozprzestrzenia się cały wszechświat, z wieloma gałęziami reprezentującymi różne systemy planetarne. Owoce zaś reprezentują skutki działalności żywych istot, mianowicie: religię, rozwój ekonomiczny, zadowalanie zmysłów i wyzwolenie.
W tym świecie nie ma bezpośredniego doświadczenia z takim drzewem, którego korzenie rosłyby w górę a gałęzie w dół, ale to nie znaczy, że taka rzecz nie istnieje. Drzewem takim jest odbicie jakiegokolwiek drzewa w zbiorniku wodnym. Możemy zobaczyć, że drzewo rosnące na brzegu takiego zbiornika i odbijające się w nim, ma w tym odbiciu gałęzie skierowane w dół, a korzenie w górę. Innymi słowy, drzewo tego świata materialnego jest jedynie odbiciem prawdziwego drzewa świata duchowego. To odzwierciedlenie świata duchowego opiera się na pragnieniu, tak jak odzwierciedlenie drzewa spoczywa na tafli wodnej. To właśnie pożądanie jest przyczyną usytuowania rzeczy w tym odbitym świetle materialnym. Kto chce wydostać się z tego świata materialnego, ten musi dokładnie poznać to drzewo poprzez studia analityczne. Wtedy będzie mógł przeciąć więzy łączące go z nim.
Drzewo to, będąc odzwierciedleniem drzewa prawdziwego, jest dokładną jego kopią. Wszystko istnieje w świecie duchowym. Za korzeń tego drzewa materialnego impersonaliści uważają Brahmana. I z tego korzenia, według filozofii Sankhya, pochodzi prakrti, purusa, następnie trzy guny, pięć wielkich elementów materialnych (panca-maha-bhuta), dziesięć zmysłów (daśendriya), umysł itd. W ten sposób dzielą oni cały świat materialny na dwadzieścia cztery elementy. Jeżeli Brahman jest centrum wszystkich manifestacji, wobec tego ten świat materialny jest manifestacją 180 stopni, a następne 180 stopni tworzy świat duchowy. Świat materialny jest odzwierciedleniem wypaczonym, więc świat duchowy musi mieć tę samą różnorodność, ale rzeczywistą. Prakrti jest zewnętrzną energią Najwyższego Pana, a purusa jest to Sam Najwyższy Pan. Wszystko to wytłumaczone jest w Bhagavad-gicie. Ponieważ manifestacja ta jest materialna, jest ona tymczasowa. Odzwierciedlenie to jest okresowe, ponieważ czasami jest widoczne, a czasami niewidoczne. Ale źródło tego odzwierciedlonego obrazu jest wieczne. To materialne odbicie prawdziwego drzewa musi zostać odcięte. Kiedy mówi się, że jakaś osoba zna Vedy, to znaczy, iż wie ona, w jaki sposób przeciąć więzy łączące ją z tym światem materialnym. Kto zna ten proces, ten prawdziwie zna Vedy. A kto oczarowany jest rytualistycznymi formułami Ved, ten oczarowany jest pięknymi i zielonymi liśćmi tego drzewa; nie zna on dokładnie celu Ved. Tym celem Ved, jak zostało to wyjawione przez Samego Najwyższą Osobę Boga jest ścięcie drzewa odzwierciedlonego i osiągnięcie prawdziwego drzewa świata duchowego.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 15.01)

Ofiary i ostateczny sukces

Wszystko cokolwiek robione jest bez celu transcendentalnego – czy to pełnienie ofiar, czy praktykowanie dobroczynności albo odbywanie pokut – jest bezużyteczne. Dlatego werset ten mówi, że takie działanie nie jest dobre. Wszelkie czyny należy ofiarować Najwyższemu, w świadomości Krsny. Bez takiej wiary i bez właściwego przewodnictwa nigdy nie osiągniemy żadnego efektu. Wiarę w Najwyższego polecają wszystkie pisma wedyjskie. Zrozumienie Krsny powinno być, według instrukcji wedyjskich, celem wszystkich zajęć. Nikt nie może osiągnąć sukcesu, nie stosując się do tej zasady. Dlatego najlepszą rzeczą jest działanie od początku w świadomości Krsny, pod przewodnictwem bona fide mistrza duchowego. Jest to sposób na osiągnięcie sukcesu we wszystkim, cokolwiek robimy.
W uwarunkowanym stanie życia ludzie skłonni są do wielbienia półbogów, duchów czy Yaksów, takich jak Kuvera. Guna dobroci lepsza jest od guny pasji i ignorancji, ale kto bezpośrednio przyjmuje świadomość Krsny, ten jest transcendentalny do wszystkich tych sił natury materialnej. Chociaż istnieje proces stopniowego postępu, to jednak najlepszym sposobem jest przyjęcie świadomości Krsny dzięki towarzystwu czystych wielbicieli. I to poleca ten rozdział. Aby osiągnąć sukces na tej ścieżce, należy najpierw znaleźć właściwego mistrza duchowego i pod jego kierunkiem odbyć szkolenie. Wtedy można osiągnąć wiarę w Najwyższego. Kiedy wiara ta dojrzewa z biegiem czasu, wtedy nazywana jest miłością do Boga. Ta miłość jest ostatecznym celem wszystkich żywych istot Należy zatem bezpośrednio przyjąć świadomość Krsny.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 17.28)

Pokarm

Pokarm ma przedłużać życie, oczyścić umysł i dać siłę ciału. Jest to jedyny cel spożywania pokarmu. W przeszłości wielkie autorytety wybrały ten rodzaj pożywienia, który jest najlepszy dla zdrowia i przedłuża życie, to znaczy: produkty mleczne, cukier, ryż, pszenica, owoce i warzywa. W takim pożywieniu gustują ludzie będący w gunie dobroci. Inne rodzaje pokarmu, takie jak pieczone ziarno i melasa, które same nie są smaczne, mogą stać się takimi przez dodanie do nich mleka czy zmieszanie z innymi produktami. Wtedy są one również w gunie dobroci. Wszystkie tego rodzaju pokarmy są czyste z natury. Są one całkowicie różne od takich ohydnych rzeczy jak mięso czy napoje alkoholowe. Tłuste pożywienie, wspomniane w wersecie ósmym, nie ma żadnego związku z tłuszczem zwierzęcym otrzymywanym z uboju. Tłuszcz zwierzęcy dostępny jest w postaci mleka, które jest najwspanialszym rodzajem pokarmu. Tłuszczu zwierzęcego dostarczają mleko, masło, ser i podobne produkty, w takiej formie, która wyklucza potrzebę zabijania niewinnych stworzeń. Przyczyną tego ohydnego procederu jest niewątpliwie zwierzęca mentalność. Cywilizowaną metodą otrzymywania tłuszczu jest przeróbka mleka. Rzeź jest natomiast metodą istot niższych niż ludzie. Proteiny w obfitych ilościach znajdują się w grochu, dalu, pełnej pszenicy itd.
Pożywienie w gunie pasji, które jest gorzkie, zbyt słone albo zbyt gorące, lub też nadmiernie przyprawione czerwoną, ostrą papryką, jest zawsze przyczyną kłopotu, ponieważ powoduje zmniejszenie ilości śluzu w żołądku, co prowadzi do choroby. Pożywienie w gunie ignorancji, czyli ciemności, to zasadniczo to, które nie jest świeże. Każde pożywienie gotowane na dłużej niż trzy godziny przed spożyciem (za wyjątkiem prasadam, pokarmu ofiarowanego Panu) jest pożywieniem w gunie ciemności. Ponieważ rozkłada się ono, wydziela nieprzyjemny zapach, który często przyciąga ludzi w tej gunie, ale jest odrażający dla ludzi w gunie dobroci.
Pozostałości pokarmu mogą być spożywane tylko wtedy, kiedy są one częścią pożywienia wpierw ofiarowanego Najwyższemu Panu albo jedzonego najpierw przez święte osoby, szczególnie mistrza duchowego. Spożywanie resztek pokarmu w innych wypadkach jest w gunie ciemności, zwiększa ono infekcję oraz jest przyczyną chorób. Takiego pożywienia, chociaż bardzo smacznego dla osób w gunie ciemności, nigdy nie lubią ani nawet nie dotykają osoby będące w gunie dobroci. Najlepszym pożywieniem są pozostałości pokarmu ofiarowanego Najwyższemu Panu. W Bhagavad-gicie Najwyższy Pan mówi, że przyjmuje pokarm przygotowany z warzyw, mąki i mleka, kiedy ofiarowany jest on z oddaniem. Patram puspam phalam toyam. Oczywiście, oddanie i miłość są głównymi rzeczami, które Najwyższa Osoba Boga przyjmuje, ale jest również powiedziane, że prasadam powinno zostać przygotowane w określony sposób. Każdy pokarm przygotowany zgodnie z zaleceniami pism świętych i ofiarowany Najwyższej Osobie Boga może być spożywany nawet wtedy, jeśli został przygotowany dużo wcześniej, gdyż taki pokarm jest transcendentalny. Dlatego, aby uczynić pokarm antyseptycznym, pożywnym i smacznym dla wszystkich – należy ofiarować go Najwyższej Osobie Boga.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 17.10)

Pokuty i posty

Istnieją ludzie, którzy wymyślają różnego rodzaju pokuty i umartwienia nie zalecane przez pisma święte. Na przykład, w pismach takich nie ma mowy o poszczeniu dla jakiegoś skrytego, na przykład czysto politycznego celu. Pisma święte polecają posty dla postępu duchowego, a nie dla celów politycznych czy społecznych. Ci, którzy oddają się tego rodzaju pokutom, są według Bhagavad-gity osobami demonicznymi. Czyny ich są niezgodne z zaleceniami pism i nie są korzystne dla ogółu ludzkości. W rzeczywistości są oni powodowani dumą, fałszywym ego, żądzą i przywiązaniem do uciech materialnych. Przez takie postępowanie nie tylko niszczą układ elementów materialnych, z których zbudowane jest ciało, ale również niepokoją Samą Najwyższą Osobę Boga, przebywającego wewnątrz ich ciała. Takie nieaprobowane posty i umartwianie się dla celów politycznych jest z pewnością również niepokojące dla innych. O tego rodzaju postach nie ma mowy w literaturze wedyjskiej. Demoniczna osoba może myśleć, że tą metodą będzie w stanie zmusić swojego wroga albo stronę przeciwną do spełnienia swych pragnień, ale czasem taki post kończy się śmiercią. Czynów takich nie aprobuje Najwyższa Osoba Boga i mówi On, że ci, którzy angażują się w nie, są niewątpliwie demonami. Takie demonstracje, będąc nieposłuszeństwem wobec zaleceń pism świętych, są obrazą dla Najwyższej Osoby Boga. Ważne w tym związku jest słowo acetasah – osoby o normalnej psychice muszą stosować się do zaleceń pism świętych. Ci, których sytuacja jest inna, nie są posłuszni tym zaleceniom i lekceważą pisma święte, wytwarzając swój własny proces pokut i umartwiania się. Należy zawsze pamiętać o tym, jaki jest ostateczny los takich demonicznych ludzi, o którym wspomina rozdział poprzedni. Pan zmusza ich do powtarzających się narodzin w łonach osób równie demonicznych. Wskutek tego będą żyli według demonicznych zasad narodziny po narodzinach, nie znając swojego związku z Najwyższą Osobą Boga. Jeśli jednakże będą wystarczająco szczęśliwi, by przyjąć przewodnictwo mistrza duchowego, który może skierować ich na ścieżkę mądrości wedyjskiej, wtedy będą mogli wydostać się z tego uwikłania i w końcu osiągną najwyższy cel.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 17.05-06)

Wiara

Każdy ma jakiś określony typ wiary, bez względu na to, kim by nie był. Wiara ta uważana jest za dobrą lub będącą w pasji czy ignorancji, odpowiednio do natury, jaką posiada dana osoba. I odpowiednio do swojego określonego typu wiary, osoba ta obcuje z określonymi osobami. Ale rzeczywistym faktem jest to, że żywa istota – jak to zostało powiedziane w Rozdziale Piętnastym – jest oryginalnie fragmentaryczną, integralną cząstką Najwyższego Pana. Dlatego w swoim czystym stanie jest ona transcendentalna do wszystkich gun natury materialnej. Lecz kiedy zapomina o swoim związku z Najwyższą Osobą Boga i wchodzi w kontakt z naturą materialną w uwarunkowanym stanie życia, to stwarza wtedy, poprzez związek z różnorodnościami natury materialnej, swoją własną pozycję. Zaś wynikająca z niej sztuczna wiara i sposób życia są jedynie czymś materialnym. Chociaż może ona znajdować się pod wpływem pewnego wrażenia czy koncepcji życia, to jednak oryginalnie jest ona nirguna, czyli transcendentalna. Aby zatem odnowić swój związek z Najwyższym Panem, musi się ona uwolnić od wszelkich nabytych zanieczyszczeń materialnych. Jest to jedyna, wolna od strachu ścieżka powrotu – świadomość Krsny. Kiedy ktoś usytuowany jest w świadomości Krsny, wtedy ścieżka ta jest dla niego gwarancją osiągnięcia stanu doskonałości. A kto nie przyjmuje tej ścieżki samorealizacji, ten z pewnością pozostanie pod wpływem gun natury materialnej.

Bardzo ważne w tym wersecie jest słowo śraddha, czyli "wiara". Śraddha albo wiara jest oryginalnie rezultatem guny dobroci. Można wierzyć w półboga, jakiegoś Boga stworzonego przez siebie, albo w jakieś wytwory umysłowe. Uważa się, że ta mocna wiara w coś jest przyczyną tego, że podejmujemy działanie w gunie dobroci. Ale w materialnym, uwarunkowanym życiu żadne działanie nie jest całkowicie czyste. Zawsze jest zanieczyszczone i nigdy nie jest w czystej dobroci. Czysta dobroć jest transcendentalna. W oczyszczonej dobroci można zrozumieć prawdziwą naturę Najwyższej Osoby Boga. Dopóki czyjaś wiara nie jest całkowicie w czystej dobroci, tak długo narażona jest ona na zanieczyszczenie którąkolwiek guną natury. Te nieczyste guny oddziaływują na serce. Wiara utrwala się odpowiednio do stanu serca w kontakcie z określoną guną materialną. Jeśli serce danej osoby jest w gunie dobroci, to również jej wiara jest w gunie dobroci. Jeżeli serce jej jest w gunie pasji, to w takiej samej gunie jest też jej wiara. A jeśli czyjeś serce jest w gunie ciemności, złudzenia, to w taki sam sposób zanieczyszczona jest również jego wiara. Stąd też taka różnorodność wierzeń i systemów religijnych, odpowiednio do różnych typów wiary. Prawdziwa zasada wiary religijnej usytuowana jest w czystej dobroci, ale ponieważ nasze serca zostały skażone, stworzyliśmy różne typy zasad religijnych. I tak oto, w zależności od różnych typów wiary, powstają różne odmiany kultu.

Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 17.03)

Lenistwo

Ci, którzy znają zasady pism świętych, ale z powodu lenistwa i opieszałości nie przestrzegają ich, rządzeni są przez siły natury materialnej. Odpowiednio do swoich przeszłych czynów w gunie dobroci, pasji czy ignorancji, osiągają naturę o określonych cechach. Żywa istota już od chwili kiedy weszła w kontakt z tą naturą materialną – bezustannie obcuje z różnymi gunami natury materialnej. I w zależności od kontaktu z określonymi gunami natury, zdobywa ona określoną mentalność. Jednak, przez obcowanie z bona fide mistrzem duchowym i stosowanie się do jego wskazówek oraz wskazówek pism świętych, może ona zmienić swoją naturę. Stopniowo może ona zmienić swoją pozycję, z ignorancji wznosząc się do dobroci czy też z pasji do dobroci. Wniosek jest taki, że ślepa wiara w określonej gunie natury nie może pomóc takiej osobie osiągnąć stanu doskonałości. Musi ona z pomocą mistrza duchowego wszystko dokładnie rozważyć, używając przy tym całej swojej inteligencji. W ten sposób może ona zmienić swoją pozycję i wznieść się do wyższej guny natury.
Śrila Bhaktivedanta Swami Prabhupada (Śrimad Bhagavad Gita 17.02)